Programa

Trantsizioak III

Post Homo Sapiens. Etorkizuna programatu

Gaur egun azelerazioak, automatizazioak, inteligentzia artifizialak zein aurrerapen teknologiko eta zientifikoek nornabanakoei eragiten dizkieten desafioak izango ditu hizpide GETXOPHOTO Nazioarteko Irudi Jaialdiaren 13. edizioak. Izan ere, eta transhumanismoaren kontzeptura hurbiltzen garen heinean, aldaketa hauek guztiak erronka berriak mahaigaineratzen ari dira.

Trantsizioak izeneko trilogiaren azkeneko kapitulu honetan, Homo Sapiens ondokoa. Etorkizuna programatzen, nazioarteko 20 artisten lanek aro digitaleko aurrerapen teknologikoetatik jaiotako konpromiso sozial, norbanakoen portaera, adimen artifizial eta joera globalen patroi aldakorretatik sortzen ari diren teoriak aztertzen dituzte. Hori guztia gizakion balio eta ohiko egiturekin lotutako galdera eta erronka etikoak ahaztu barik.

…irakurri gehiago

Aurkeztutako proiektuetako askok hezkuntza eta garapen kulturalaren bidezko giza izaeraren hobekuntza dute hizpide. Kontzeptu hauek Nietzscheren Übermensch edo Supergizakiaren inguruko filosofian jasotzen dira eta baita mugimendu transhumanistaren idealetan ere. Arreta ere eskainiko zaio etorkizuneko gizakiaren formazioan teknologia aurreratuek jokatzen duten paperari, batetik, gizartea hobetzeko daukaten potentziala kontuan izanik eta bestetik, ekar ditzaketen arriskuak ahaztu barik.

Nick Bostrom transhumanismo-adituak uste du, Supergizakiaren inguruan Nietzschek zuen ikuspuntua eta transhumanismoa bat datozela esaterakoan, gizakiak eta natura etengabe ari direla aldaketaren bat jasaten edo “prozesuan”. Giza izaera hobetzeko hezkuntza, kultur fintasuna, ikerketa filosofikoa eta auto azterketa etikoaren aldeko apostua egiten duen pentsamendu humanista sekularrarekin bat eginez, transhumanismoa harago doa; pentsamendu horren arabera, medikuntza, zientzia eta hainbat teknologia –ingeniaritza genetikoa, informazioaren teknologia eta adimen artifiziala- era arduratsuan erabiliz gero, oinarrizko muga biologikoak gainditu ahal izango ditugu eta gizaki ondokoa existitu ahal izango da.

Bostromen idealek hainbat muga gainditzea dute oinarri, hala nola, gaixotasunak desagerraraztea, ez beharrezko sufrimendua eliminatzea edo gaitasun intelektual, fisiko eta emozionalak areagotzea, gizarte hobea lortze aldera. Nietzschek, aldiz, tradizio erlijiosoetatik kanpo, esanahi propio baten zentzua bilatzea ere gehitzen zuen.

Matthieu Gafsouren H+, Maija Tammiren One of Them is a Human eta Neil Harbisson-ek Cyborg’s Life (ofizialki aitortutako lehenengo ziborga) lanek helburu bera dute: mugimendu transhumanistaren barruan, gizaki ondoko ideien inguruko alde etikoak argitu eta miatzea. Bizi-baldintzak hobetzeko medikuntzan eman diren aurrerapenak eta gizaki izateak esan nahi duena aintzat harturik, Reiner Riedlerek makinen humanismo itxurak aztertzen ditu bere lanean.

Pentsamendu transhumanistarentzat teknologiarako sarbidea izatea –partekatutakoa eta berdintasunezkoa– ezinbestekoa da, gizarteari ekartzen dizkion onurak handituko dituelako. Balio transhumanista nagusia erabat betez gero, guztiok izango genuke gizaki ondoko bihurtzeko aukera. Deitoragarria izango litzateke, aukera hori, elite txiki bati soilik ematea. Hala ere, merkatu libreko ekonomiaren eta tresna teknologikoen merkaturatze azkarraren ondorioz, azken aurrerapenetara sarbidea izateko aukera ez da guztiontzat berdina. Héroes del brillo proiektuan, Federico Estolek erronka botatzen die giza balioaren eta diskriminazio sozialak eragiten duen beldurraren inguruko estereotipoei. Boda Boda Madness lanean, halaber, Jan Hoek artistak, Bobbin Case estilistaren kolaborazioarekin, eguneroko heroiak eta, heroi horiek, eguneroko erronkei egokitzeko eta horiei aurre egiteko duten sortzetiko sormena aztertzen ditu.

Transhumanistek ez ezik, gizarte osoak desiratzen ditu aurrerapen teknologikoak. Historian zehar hobekuntza ugari ekarri dituzte, besteak beste, analfabetismoa, bizi-itxaropen motza, haurren heriotza-kopuru altua, zainketa aringarririk gabe jasandako gaitz izugarriak, goseteak eta ur-eskasiari aurre egin ahal izan diete herrialde askotan. Baina horrek ez du esan nahi, etorkizunean giza balioak mehatxupean egonez gero, alde etikoak eztabaidatu beharko ez liratekeenik.

Cambridge Analytica izeneko iskanbila eta gero, –konpainia digitalek datuen bilketari buruzko informazioa ezkutatu zuten eta prozesu demokratikoan neurrigabe eragin–  adimen artifizialaren eta ikasketa automatikoaren inguruko gogoeta sakonagoa egitea beharrezkoa da. Baloratzen dugun guztia gure adimenean oinarritzen dela onartzen badugu, eta adimen kolektibo hori guztia gure esku balego, adimen artifizialaren potentziala eta garapen-aukerak mugagabeak lirateke. Hala ere, gure espeziea baino askoz ere adimentsuagoa izango den zerbait sortzeko arriskua eta beldurra ere hor daude.

Haley Morris-Cafiero The Bully Pulpit lanak hausnarketa egiten du emakumearen gorputzarekin, ziber-jazarpenarekin eta sare sozialen funtzioarekin lotutako gaien inguruan. Bestalde, Claudia Gorik The Sentinels lanarekin elektrosentsibilitateari heltzen dio; frekuentzia altuko eremu elektromagnetikoekiko esposizioak eragindako gaitza da eta gaur egun ofizialki aitortu gabe dagoena.

Isolamendu are handiagoa eragitea leporatu ohi zaio aro digitalari; sare sozialak askotan aipatzen dira mundua konektatzeko diseinatutako plataforma gisa, baina, neurri batean, gure burua ez dugu hain konprometitua sentitzen planetan bizi diren gainerako pertsonekin. Lauren McCarthy artista digitalaren Follower lanak teknologia eta sare sozialen erabilerak eragindako konektagarritasun sozialaren eta isolamenduaren inguruan hausnartzen du. Mundu modernoaren ideian eta aro digital eta mundu naturalaren arteko tentsioan are gehiago miatuz, Marcos Zegers artistak –Agua, minería y éxodo lanean– Atakamako basamortuan eta bertako litio-gatzaren meategi aberatsetan zehar bidaiatzen du, gatz horren erauzketak ingurumenean eta paisaian eragindako ondorioen inguruan hausnarketa eginez. Antzeko bidetik, Masamichi Kagaya eta Satoshi Moriren Autoradiograph lanak Fukushimako partikula erradioaktiboak harrapatzen ditu.

Halaber, Florencia Grisantik, Tito Gonzalez Garciak eta Sergio Valenzuela Escobedo komisarioak osatutako Ritual Inhabitual kolektibo artistikoak gatazken dauden bi munduren inguruan egiten du gogoeta: maputxeen antzinako kultura eta haien landare sendagarrien simbolismo espirituala baso-industriaren aurrean. Era berean, Jaakko Kahilaniemik, baliabideengatik lehian diharduen munduan beste espezie batzuekin dugun harremanaren inguruan egiten du hausnarketa Past-it lanean. Anaïs Lópezen The Migrant kanpotarra izateari buruzko istorioa da, hau da, leku jakin bateko partaide ez izatea, bertoko sentitzen ez zaren mundutik deskonektatua egotea eta bertan bizirauteak zer nolako ondorioak ekar ditzakeen. Irudi abstraktu edo futuristen bidez, Ezio D´Agostinok etorkizun hurbileko espazio kapitalista baten ikus-bidaia eskaintzen digu; espazio horretan, adimen artifizialaren erudituek eta transhumanistek giza askatasunaren mugak utopia teknologiko gisa ulertzen dituzte.

Ali Eslami (False Mirror), Juno Calypso (What to do with a Million Years) eta Julien Mauve (L’île aux Libellules) artistek, euren aldetik, errealitate potentzial baten errealitate eta fikzioaren artean nabigatzen duten narrazioak kontatzen dizkigute, era ezberdinetan.

Orainalditik etorkizunean pentsatzea zeregin desafiatzailea da, baina are konplexuagoa da bestelako etorkizun batean murgiltzea, non plataforma teknologikoek gure bizitzetan eragiteko eta gure bizitzak mugatzeko gaitasuna edukiko duten azpiegiturak sortuko omen dituzten, neurrigabe eta arau barik. Teknologiak gizakiaren existentzia goraipatzeko ahalmena dauka, horregatik, gure helburuak lortze aldera bideratu behar da, eta aldi berean, gizakiaren baloioek mugatuta egon beharko luke.

Gizateriaren etorkizuna eta etorkizun honek eskaintzen dituen aukera ezberdinei buruz gogoeta egitea da aurtengo Jaialdiaren gaia. GETXOPHOTOk gai hau zentzu zabalean jorratzen dituzten ikusizko lanak hartuko ditu bere baitan diziplina anitzeko narratibak uztartuz, hala nola, argazkigintza, bideoa, instalazioak, artxiboa edota dokumentuak.

Azken finean, edizio berri bat, orain dela urte bi hasitako Trantsizioak ildoari jarraituz eta mundu osoko sortzaileen lanak baliatuz, gaur egun hunkitzen gaituzten gaiak jorratu nahi dituena.

Komisarioa

Monica Allende

Komisario independentea, ekoizle kulturala eta irakaslea, Monica Allende GETXOPHOTO eta Landskrona Foto Festival-eko (Suedia) zuzendari artistikoa da.

…irakurri gehiago

WeTransfer plataformarekin egin izan du lan sormen-aholkulari moduan. Aldi beren diziplina anitzeko proiektuak ekoizten ditu mundu osoko bestelako plataforma eta artistekin. Format Photography Festival-a zuzendu du Derby-n, Ingalaterran, Screen Projects-ekin egin du lan eta gaur egun Photo London jaialdirako Belgikako Anton Kusters artistaren Blue Skies proiektua ekoizten eta komisariatzen ari da.

Sunday Times Magazin-eko editore grafikoa izan zen, non Spectrum argazki sekzio saritua martxan jarri zuen. London Collegue Communication-en eta EFTIn irakasle bisitaria da eta lantegi zein hitzaldiak ematen ditu hurrengo leku zein erakundetan: Londreseko ScreenLab, Madrileko EFTI, Arabia Saudiko Tashkeil, Sunderland Unibertsittateko Mentorship Business Programme, Ferrara Nazioarteko Jaialdia, World Press Photo edota Magnum Agentzia.

Argazkilariak proposatzen ditu Deutsche Börse Photography Foundation, Prix Pictet, Joop Swart Masterclass / WPP edo FOAM Paul Huf Sarirako. Japongo Reminders Photography Stronghold eta Holandako Docking Station erakundeetan ikuskatzaile eta enbaxadorea ere bada. Epaimahaikidea izan da mundu osoko hainbat leihaketetan, beste beste, Vogue Festival, World Press Photo, Bar Tur Photobook,  La Fabrica / Photo London-eko Book Dummy Award, Landskrona Foto, PhMuseum, Visura, eta National Portrait Gallery-ko Taylor Wessing.

Hainbat sari jaso ditu, esaterako, Amnesty International-en saria Kazetaritza Argazkigintza alorrekoa eta Diseinu Grafikoko sarien Argazkigintzaren erabilpen onenarena.

Artistak
Hemen ikusi ahal duzu GETXOPHOTO 2019ko programazioa
Hezkuntza
Jaialdia publiko ezberdinei helarazteko diseinatutako programa
Jarduerak
Apunta zaitez GETXOPHOTO 2019ko jardueretara
Lankidetzak
GETXOPHOTOk inguruko eragile eta kultur-erakundeekin sareak josten jarraitzen du